واحد خاکدان طراح صحنه ، تصویرگر و نقاش هایپر رئال ایرانی

واحد خاکدان (۷ آذر ۱۳۲۹ – ۱ آبان ۱۴۰۴)  که او را به عنوان  نقاش هایپر رئال می شناسند  در سال ۱۳۵۰ تحصیلات خود در هنرستان هنرهای زیبای پسران را به اتمام رساند و وارد دانشکده هنرهای تزیینی در رشته معماری داخلی گردید و در سال ۱۳۵۵ از این دانشکده فارغ‌التحصیل گردید.

او در اوایل دهه شصت  به آلمان مهاجرت کرد. در ایران و آلمان زندگی و کار می‌کرد. سبک کاری او به هایپررئالیسم گرایش دارد. سوژه آثار این هنرمند لوازم و اشیا بسیار ساده و معمولی هستند که با پرداختی هنرمندانه، ارزشی مضاعف یافته و بر سطح بوم جاودانه شده‌اند. اما در این تابلوها قصد نقاش تنها بازسازی اشیا نیست بلکه نوع بازنمایی آن‌ها باعث ایجاد شخصیتی ویژه در عناصر شده است که مخاطب را به کشف حقیقت اشیا و عناصر موجود در زندگی افراد ترغیب می‌کند.

واحد خاکدان به سبب پیشینه شغلی پدرش ولی الله خاکدان در تئاتر شهر به عنوان طراح صحنه  فعالیت داشت .به گفته خودش او همیشه بین تئاتر و نقاشی در رفت و آمد بود.

واحد خاکدان در اوایل دهه 60 و قبل از مهاجرتش به آلمان با اردشیر کشاورزی کارگردان نمایش عروسکی تئاتر طراحی صحنه و عروسک سازی شخصیت های  مجموعه  ماندگار « کرم شب تاب » و« حسن و خانم حنا در لوبیای سحرآمیز »  را برعهده می گیرد . پس از اجرای این نمایش عروسکی که اولین اجرای زنده در تئاتر شهر تهران پس از سالها تعطیلی در دوران انقلاب فرهنگی  بود ،شاهکار تصویرگری این دو مجموعه  عروسکی  در انتشارات قصه گو بی تا است  که  با استفاده از تکنیک آبرنگ و مداد رنگی با ساخت و سازهای بسیار حرفه ای به سبک نقاشی ایرانی بازآفرینی می کند .این آثار متاثر از هیچ فضای اروپایی  رایج در کتاب های مصور کودک و نوجوان آن دوران نیست .از ویژگی های منحصر به فرد تصویر سازی واحد خاکدان در این دو مجموعه  تاثیرپذیری از سبک مثقالی و نادر ابراهیمی  است که در ترکیب بندی آنها استفاده از فضای باز که در اصطلاح به فضای سفید معروفند بسیار به چشم میخورد. قرار گرفتن شخصیت ها و ماجراهای داستان در این فضاها به کودک اجازه فکر کردن ،تجسم و تنفس فکری بیشتر می دهد. از ویژگی های منحصر به فرد تصویر سازی این آثار ماندگار ایجاد فضای شناختی در ذهن کودک تحت عنوان فضای سوم است که محل بوجود آمدن خلاقیت است.

به تعبیر دکتر آیدین مهدی زاده  محقق،مدرس دانشگاه در حوزه هنر و پژوهشگر کودک و نوجوان و مدیرکل هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی : ” واحد خاکدان را نمی توان  تنها درعنوان نقاش هایپر رئال خلاصه کرد او پیش از اینکه یک نقاش هایپر رئال باشد  به سبب پیشینه شغلی پدرش طراح صحنه بود و همیشه در مرز بین  تئاتر و نقاشی در حرکت بود.  بی شک هنر  طراحی صحنه و عروسک سازی منحصر به فرد  واحد خاکدان سر آغاز رنسانس هنری در تئاتر ،عروسک سازی و زمینه ساز  تصویر سازی فولکوریک ایرانی در کتاب های مصورکودک و نوجوان است که می بایست به عنوان گنجینه فرهنگی و هنری  ماندگار  برای نسل های بعدی  کودک و نوجوان حفظ و بازآفرینی شود . ”

سوابق هنری:

تصویرگری و طراحی صحنه

1382-1386- تصوير گري براي بيش از چهل كتاب كودكان و نوجوانان و همكاري با بيش از ده شركت انتشاراتي در ايران، آلمان، سوئيس و اتريش و توليد بيش از80 چاپ هنري به صورت نسخه محدود.

1362 – طراحي صحنه و عروسك براي نمايشنامه ي تلويزيوني “قصه كرم شبتاب” به كارگرداني اردشير كشاورزي، همكاري با صدا و سيما در زمينه نمايش هاي كودكان و نوجوانان

1361 – طراحي صحنه و لباس و ماسك براي سبزه، دوست بچه ها، تئاتر شهر، به كارگرداني رضا ژيان

1359 – طراحي عروسك براي لوبياي سحر آميز، تئاتر شهر (نمايش عروسكي)، به كارگرداني اردشير كشاورزي

کتاب‌ها

مجموعه آثار نقاشی واحد خاکدان برای اولین بار در ایران در سال ۱۳۹۱ از طرف نشر پیکره منتشر گردید. مقدمه این کتاب به قلم داریوش کیارس، محمدابراهیم جعفری است و امیر فرهاد مدیریت هنری آن را بر عهده داشته است.

انتشارات

1395 کتاب با نسخه محدود با عنوان “وارثین زمان” – ناشر M.Bookly

1395 آلبوم مجموعه آثار 1395-1358 ” سکوت سایه ها”- ناشر M.Bookly

1394 کتاب با نسخه محدود ” یک روز در بهشت”- ناشر M.Bookly

1391 کتاب هنرمندان معاصر ایران ” واحد خاکدان” 58 صفحه – نشر پیکره

فیلم

1394 اسبی که شیه نمی کشید” پرتره” واحد خاکدان-کارگردان، محمدرضا عینی –برنده جایزه اول

جشنواره فیام های تجسمی فجر – تهران

نمایشگاه‌های انفرادی

1353-گالری سیحون-تهران

1397 گالری ماه – تهران

1395 نمایشگاه مرور برآثار – همراه با رونمایی کتاب، یک روز در بهشت – گالری ایرانشهر

1391-گالري ماه – تهران

1389 – گالري نار – تهران

1388 – گالري سيحون – تهران

1387 – گالري هما – تهران

1386 – غرفه مخصوص در نمايشگاه هنرمندان منطقه راين، روهه در گالري لودويگ – كاخ اوبرهاوزن – آلمان

1385 – گالري K.I.R. – اوبرهاوزن – آلمان

1383 – نمايشگاه كارهاي چاپي (Art Print) از سوي گالري زيندل گروبه مونيخ – وين – اتريش

1382 – گالري .E.P – دوسلدورف – آلمان

1381 – گالري “زيندل گروبه” – مونيخ – آلمان

1379 – گالري .E.P – دوسلدورف – آلمان

1377 – گالري مركز تحقيقات محيط زيست – اوبرهاوزن – آلمان

1376 – گالري در مركز آموزشي VHS – اِسِن – آلمان

1375 – گالري تيفرا -ماستريشت، هلند

1374 – گالري پلي پرينت – وپرتال – آلمان

1373 – گالري بانك اشتات اشپار كاسه – اوبرهاوزن – آلمان

1371 – گالري كونست فورم وايدن – كلن – آلمان

1370 – گالري .E.P – دوسلدورف آلمان

1369 – گالري آندرا كريگر – دورتموند – آلمان

1368 – گالري دولتي كاخ اوبرهاوزن – اوبرهاوزن – آلمان

1367 – گالري شهرداري وردن – اسن – آلمان

1366 – كارگاه فرهنگي آركا -اسن – آلمان

1365 – مركز فرهنگي K14 – اوبرهاوزن – آلمان

1364 – گالري كونن -اوبرهاوزن – آلمان

1363 – مركز فرهنگي بورگ فن درن – اوبرهاوزن، آلمان

1359 – موزه هنرهاي معاصر تهران

1357 – گالري سيحون – تهران

1355 – تالار ايران – تهران

1354 – تالار قندريز – تهران

1353 – گالري سيحون – تهران

نمیشگاه‌های گروهی

1397 گالری ماه – تهران

1396 گالری خط سفید – تهران

1395 گالری سیحون – 50 سال گالری سیحون

1395 موزه هنرهای معاصر تهران – جشنواره بین المللی فجر – تهران

1395 گالری شکوه – رئالیستها – تهران

1395 گالری ماه – نمایشگاه گروهی طراحی – تهران

1395 گالری ماه – تهران

1395 گالری خط سفید – تهران

1395 فرهنگسرای نیاوران – هفت نگاه – تهران

1395 گالری ایرانشهر – خانه – تهران

1395 گالری ماه – تابستانه – تهران

1394 خانه هنرمندان – نمایشگاه سالانه انجمن نقاشان – تهران

1393 گالری هما – طراحی معاصر – تهران

1393 خانه هنرمندان – نمایشگاه سالانه انجمن نقاشان ایران – تهران

1393 سام آرت گالری – مجموعه پژمان- تهران

1393 گالری ماه – نمایشگاه تابستان – تهران

1393 گالری هما ، گالری شیرین – تهران

1393 پروژه IBS ” حراج ” – لندن

1392 گالری ماه – تهران

1391 گالری شکوه – سرزمین عجایب -تهران

1391 فرهنگسرای نیاوران – تهران

1391-گالري فريا

1391-هنرمندان معاصر ايران(هتل آزادي)

1391- گالري ري را – دوبي

1391- هشتمين بفيال نقاشي ايران – تهران

1390 – گالري شيرين ( نخستين حراج اثار هنرهاي تجسمي)- تهران

1390 – گالري سيحون (هفت هنرمند در هفت دقيقه ) – تهران

1390 – موزه صبا ( گنجينه هنرستان هنرهاي زيبا) – تهران

1390 – گالري شيرين (نمايشگاه تحت عنوان عروسك) – تهران

1389 – گالري شهرداري- وردن ،آلمان

1389- موزه پروس ها -وزل، آلمان

1389- “نقاشان معاصر ايران “در گالري فروهر

1389- “واقع گرانمايي” در گالري سين – تهران

1389- گالري موزه لودويگ ابر هاوزن -آلمان

1389-گالري نار- تهران

1388 – گالري ماه مهر – تهران

1388- گالري هما – تهران

1388- كريستيز – دوبي

1388- بونامز – دوبي

1387 فرهنگسراي نياوران – هفت نگاه، رويال ميراژ بونامز – دوبي، گالري موزه لودويگ اوبرهاوزن، گالري شهرداري وردن – اسن، آلمان، موزه پروس ها – وزل، آلمان گالري موزه

1386 – هفتمين دوسالانه نقاشي تهران، نقاشي دهه هاي 40 و 50 موزه صبا – تهران

1385 – نقاشي ايران در دهه هاي 40 و 50 نگارخانه تهران، دانشكده ي هنرهاي زيبا – تهران

1384 – چهارمين دوسالانه بين المللي نقاشي معاصر جهان اسلام، موزه صبا – تهران

1383 – گالري دولتي لودويگ – اوبرهاوزن – آلمان

1382 – گنجينه موزه هنرهاي معاصر تهران

1381 – غرفه Art House در نمايشگاه بين المللي آمبينته – فرانكفورت – آلمان، كارهاي چاپي

1380 – گالري دولتي لودويگ – اوبرهاوزن – آلمان

1378 – جشنواره هنري اوبرهاوزن – اوبرهاوزن – آلمان

1376 – جشنواره هنري اوبرهاوزن – اوبرهاوزن – آلمان

1374 – گالري زابينه لولا – وپرتال – آلمان

1373 – آمبينته اينترنشنال – فرانكفورت آلمان – كارهاي چاپي

1372 – اسپرينگ فير اينترنشنال – بيرمنگهام – انگليس آرت اكسپو – نيويورك آمريكا – كارهاي چاپي

1371 – آرت اكسپوي لس آنجلس – آمريكا – خانه هنرمندان هافن – اوبرهاوزن – آلمان

1370 – گالري دولتي كاخ اوبرهاوزن – آلمان

1369 – گالري .E.P – دوسلدورف – آلمان

1367 – نمايشگاه انجمن هنرمندان هنرهاي تجسمي اوبرهاوزن در گالري دولتي لودويگ – اوبرهاوزن

1364 – گالري دولتي كاخ اوبرهاوزن – اوبرهاوزن – آلمان

1359 – موزه هنرهاي معاصر تهران

1357 – گالري سيحون – چهره ي هنر معاصر ايران – تهران

1356 – هنر معاصر ايران – گالري دولتي آپادانا – تهران

1355 – نمايشگاه بين المللي آرت بازل – بازل سوئيس

1354 – هنر معاصر ايران – گالري دولتي پرسپوليس – تهران